DNS (Domain Name System), insanların okuyabildiği alan adlarını (ornek.com) bilgisayarların kullandığı IP adreslerine (203.0.113.10) çeviren dağıtık adres defteridir. DNS yanlış yapılandırıldığında site açılmaz, e-postalar gelmez; bu yüzden hosting yönetiminin en kritik parçalarından biridir.
DNS sorgusu nasıl çözülür?
- Tarayıcı önce kendi önbelleğine ve işletim sistemine bakar.
- Bulunamazsa, internet servis sağlayıcınızın (veya seçtiğiniz) özyinelemeli (recursive) DNS sunucusuna sorar.
- O sunucu, gerekirse kök (root) sunuculardan başlayıp .com gibi uzantı sunucularına, oradan alan adının yetkili (authoritative) sunucusuna gider.
- Yetkili sunucu, kayıt değerini döndürür; sonuç TTL süresi kadar önbelleğe alınır.
Temel DNS kayıt türleri
| Kayıt | Ne yapar? | Örnek |
|---|---|---|
| A | Alan adını IPv4 adresine bağlar | ornek.com → 203.0.113.10 |
| AAAA | Alan adını IPv6 adresine bağlar | ornek.com → 2001:db8::10 |
| CNAME | Bir adı başka bir adın takma adı yapar | www → ornek.com |
| MX | E-posta sunucusunu ve önceliğini belirtir | 10 mail.ornek.com |
| TXT | Doğrulama ve e-posta güvenliği için metin | SPF, DKIM, DMARC, site doğrulama |
| NS | Alan adının yetkili ad sunucularını belirtir | ns1.saglayici.com |
| CAA | Hangi otoritenin SSL verebileceğini kısıtlar | 0 issue "letsencrypt.org" |
TTL ve DNS yayılması
TTL (Time To Live), bir kaydın önbellekte kaç saniye tutulacağını belirtir. Uzun TTL (ör. 86400 sn) gereksiz sorguları azaltır, ancak değişikliğin yayılmasını geciktirir. Hosting veya IP değiştirmeden bir iki gün önce TTL'i 300 saniyeye indirin, geçişten sonra tekrar yükseltin. "DNS yayılımı" aslında dünya genelindeki önbelleklerin eski değerin süresi dolunca yenisini almasıdır; bu yüzden herkes değişikliği aynı anda görmez.
Sık yapılan hatalar
- Kök alan adına (ornek.com) CNAME eklemek: Kökte genellikle A/AAAA veya sağlayıcının ALIAS/ANAME desteği gerekir.
- MX kaydını değiştirip e-posta kutularını taşımamak.
- Birden fazla SPF TXT kaydı eklemek: Alan adı başına tek SPF kaydı olmalıdır. SPF, DKIM, DMARC
- Eski IP'ye işaret eden kayıtları unutmak.
- Ad sunucularını değiştirdiğinizde eski panelde kalan kayıtları yeni panele taşımamak.
DNS'i nasıl test edersiniz?
- dig veya nslookup ile kaydı sorgulayın (ör. dig ornek.com A).
- Farklı DNS çözücülerden (1.1.1.1, 8.8.8.8) sorgulayıp sonucu karşılaştırın.
- Taşıma sırasında eski ve yeni IP'yi birlikte test etmek için hosts dosyasını kullanın.
Sık sorulan sorular
DNS değişikliği ne kadar sürede yayılır?
Kaydın TTL değerine bağlıdır; çoğu zaman dakikalar ile birkaç saat arasında, nadiren 24-48 saate kadar sürer. TTL'i önceden düşürmek süreyi kısaltır.
A kaydı ile CNAME arasındaki fark nedir?
A kaydı bir adı doğrudan IP adresine bağlar. CNAME ise bir adı başka bir ada yönlendirir ve o adın IP'sini onun üzerinden çözer. Kök alan adında CNAME kullanılamaz.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hizmet kapsamı ve güncel özellikler için ilgili ürün sayfasına bakın.